Luiza - (hikoya)
Somerset Moem LUIZA Luiza nega meni o'ziga yaqin olganiga sira aqlim yetmaydi. U meniyomon ko'rardi. Imkon bo'ldi deguncha ortimdan xunuk gaplarni gapirishini sezib yurardim. Yoqtirmasligini ochiq aytmasa-da, pichinglari-yu, xo'rsinishlaridan, chiroyli qo'llarini silkitishlaridan hambuni tushunib olish qiyin emasdi. Bir-birimizni yigirma besh yildan beri yaqindan bilardik. Lekin bu narsaning Luiza uchun hech qanday ahamiyati yo'q edi. U meni qo'pol, surbet va shafqatsiz odam, deb hisoblardi. Shunaqa yomon ko'rarkan, nega meni holi-jonimga qo'ymaydi, boshim qotardi. Dam-badam nonushta yoki tushlikkachaqirar, dam olish kunlari shahar tashqarisidagi uyiga ham yiliga bir necha marta taklif qilardi. Ehtimol, yolg'iz mengina uning niqob ostidagi haqiqiy basharasini ko'rishga qodirligimni Luiza bilgandir. Men ham ertami, kechmi, yuzimga shunaqa niqob kiyishimga umid qilgandir. Luizani qizlik paytidanoq bilardim. O'sha paytlari u katta-katta ko'zlari ma'yus boquvchi nimjongina qiz edi. Ota-onasi Luizani haddan ziyod yaxshi ko'rishar, yeru ko'kka ishonishmasdi. Bunga Luizaning dardchilligi ham sabab edi. Bilishimcha, Luiza bolaligida qizilcha kasaliga chalinib, yuragi zaiflashib qolgan, endi u o'zini har tomonlama asrab-avaylab yashashga majbur edi. Tom Metlend uning qo'lini so'raganida, qizning ota-onasi qo'rqib ketishdi. Ular Luizaning bu ahvolda erga tegishga umuman yaramasligini bilishardi. Lekin ular boylar toifasidan emasdilar. Tom Metlend esa badavlat odam edi. U, Luiza xohlasa, osmondagi oyni ham olib berishga va'da berdi va oxir-oqibat ular qizlarini Tom Metlendning qo'liga ishonib topshirishdi. Tom qoruvli, kuchli va kelishgan yigit bo'lishi bilan birga, yaxshigina sportchi ham edi. U Luizani jonidan ortiq yaxshi ko'rardi. Yuragi xasta sevgilisidan yaqin-oradajudo bo'lishini bilardi, Luiza qolgan sanoqli yillarini baxtli o'tkazishi uchun qo'lidan kelgan hamma narsani qilishga hamisha tayyor edi. U ilgaridan qoyilmaqom qilib bajarib yurgan sport mashq-laridan ham voz kechdi. Yo'q, Luiza shunday bo'lishini xohlagani uchun emas, biror yoqqa ketmoqchi bo'lib turgan paytida har gal Luizaning yuragi sanchib qolgani uchun mashqlardan voz kechdi. Janjallashib qolishgan vaqtlarida Luiza eng yaxshi xotin qiyofasiga kirib, darrov Tomga yon bosardi. Keyin Luizaning yuragi bezovta qilar va u bir hafta musichai beozor bo'lib, to'shakka mixlanib yotardi. Shunday paytlarda Tom xotiniga qattiq gapirishga yuragi betlamasdi. Bir safar Luiza o'zi judayam xohlab sayrga chiqib yayov sakkiz mil yo'l yurganini ko'rib, Tom Metlend-ga Luizaning sog'ligi uncha-muncha ayollarnikidan yaxshi ekanligini aytdim. Tom boshini chayqab, xo'rsindi: "Yo'q, Luiza aslida judayam zaif. U dunyodagi eng yaxshi yurak mutaxassislari ko'rigidan o'tdi. Hammasi Luizaning sanoqli kunlari qolganini aytdi. Metin irodasi borligi uchun ham hozir o'zini shunday tutayapti". Tom gaplarimni Luizaga ayt-di. "Buning azobini ertaga ko'raman", dedi Luiza menga qarab "uh" tortarkan: "Yana o'lim bilan yuzma-yuz bo'laman". "Ba'zida menga sizda hech qanaqa kasallik yo'qday tuyuladi", dedim sekingina. Gashtli o'tgan mehmondorchiliklardaLuiza ertalabki beshlargacha raqs tushib charchamaganini, befayz o'tirishlarda esa mazasi qochib, Tom uni uyiga vaqtli olib ketganini bir necha marta ko'rgandim. Menga qarab siniqqina kulib qo'ygan bo'lsa-da, boyagi gapim Luizaga yoqmaganini sezdim. Katta-katta ko'k ko'zlaridan kayfi qochganligi bilinib turardi. "Men sizni xursand qilish uchun o'layotganim yo'q", dedi u. Luiza eridan ham ko'proq yashadi. Bir kuni ular yelkanli qa-yiqda sayr qilib qaytishganidan keyin Tom qattiq shamollab qolib jon taslim etdi. Luizani isitish uchun uni uydagi bor gilamu ko'rpalar bilan o'rab qo'yishga to'g'ri keldi. Tom Luizaga katta bisot va bir qiz qoldirib ketdi. Luiza tasalli topmaydigan bir ahvolga tushib qoldi. Xasta yuragi bilan bu kulfatni ko'tara olganiga aqlbovar qilmasdi. Bechora Tom Metlendni tuproqqa qo'yishda Luizaning do'stlari unga dalda bo'ldilar. Ular onasidan ham ajralib yetim bo'lib qolishi mumkin bo'lgan Luizaning qizi Irisga chindan qayg'ura boshlagan edilar. Shu bois, Luizaning tevaragida girdikapalak bo'lishardi. Do'stlari Luizaning qo'linisovuq suvga urdirmadi, uni turli tashvishlardan xoli qilish uchun har qanday narsaga tayyor ekanliklarini bildirishdi. Darhaqiqat, ularga ish ham topildi, chunki Luiza biror og'irroq yoki yoqmaydigan yumush qilmoqchi bo'lsa, yuragi sanchib, bir o'lib-bir tirilardi. "Agar birov menga ko'z-quloq bo'lib turmasa, o'lishim aniq" derdi Luiza. Shu ahvolida qizalog'i Irisni qanday katta qilishigaaqli yetmasdi. "Nega yana erga tegmaysiz?", deb so'rashardi do'stlari. "Oh, bu yuragim bilan erga tegish haqida o'ylashga ham botinolmayman", derdi Luiza. Lekin Tomning o'limidan ke-yin bir yil o'tgach, Luiza qo'lini so'ragan Jorj Xobhauzga rozilik berdi. Jorj kelishgan va anchagina badavlat odam edi. Bu nimjon ayolni panohiga olishiga rozilik berishganida, Jorjdan baxtiyor odamni ko'rmadim. "Men sizni ko'p
Joyladi: Armon-Bolgan-Sevgim | Vaqti: 13 Yanvar 2018, 12:54 | O`qilgan: 670 | Izohlar (0)